Resultaten Business development

Begin 2018 werd het startschot  gegeven voor een nieuw Klimaatakkoord. Infrastructuur wordt gezien als een van de sleutels voor succesvolle realisatie van klimaatdoelen in 2030 en 2050. Zij speelt een verbindende en faciliterende rol in de transitie en vormde daarmee een belangrijk thema voor alle tafels van het Klimaatakkoord. Gasunie laat graag zien hoe het gebruik van bestaande en nieuwe energie-infrastructuur bijdraagt aan dat succes en hoe we daar met verschillende projecten en partners concreet vorm aan geven. 

Op vier belangrijke terreinen (waterstof, groen gas, warmte en CCUS) wil Gasunie een bijdrage leveren aan de energietransitie. Hieronder worden deze projecten per cluster beschreven, inclusief de fasering en een indicatie van de investering. 

Cluster groen gas

Het Gasunie-netwerk transporteert nu vooral aardgas. In de toekomst stromen hier in toenemende mate andere energiedragers doorheen, zoals groen gas en waterstof. In 2050 zal namelijk circa 60% van onze energiemix bestaan uit gasmoleculen, vergeleken met zo’n 80% gebruik van moleculen nu. Het potentieel van groen gas is substantieel. Doelstelling is de productie en levering van 2 bcm in 2030, zoals vastgelegd in het Klimaatakkoord.

SKW Asset Alkmaar BV
In 2017 hebben SCW Systems en Gasunie de onderneming SKW Asset Alkmaar BV opgericht voor de ontwikkeling en bouw van een demo-vergassingsinstallatie. SKW stelt de vergassingsinstallatie ter beschikking aan een derde. Via superkritische watervergassing worden duurzaam gas en herbruikbare grondstoffen geproduceerd uit natte biomassa (rest- en afvalstromen).  In 2018 is de installatie verder ontwikkeld. Er hebben diverse geslaagde testen plaatsgevonden. Eind 2018 is de aansluiting op het hogedrukgastransportnet gerealiseerd. De eerste invoeding op het gastransportnet zal naar verwachting in het eerste halfjaar van 2019 plaatsvinden. Daarna zal de installatie geleidelijk worden uitgebreid. De hiermee gemoeide investering bedraagt bijna € 20 miljoen.
In reactie op het gasbesluit van het Kabinet van begin 2018 hebben Groen Gas Nederland, TKI Nieuw Gas & Uitvoerende Consortium  Partners (waaronder Gasunie en SCW Systems) in maart 2018 de minister van Economische Zaken en Klimaat een aanbod gedaan voor de versnelling van de productie van groen gas. Het aanbod behelst de productie van 1 bcm groen gas in 2023/2025, waarvan de helft (550 miljoen Nm3 ≈ 20 PetaJoule) moet worden opgewekt met behulp van superkritische watervergassingstechnologie. SCW Systems en Gasunie New Energy hebben inmiddels een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd. Op grond daarvan is in 2018 gestart met de verkenning voor de ontwikkeling van twee nieuwe locaties. De totaalinvestering bedraagt meer dan € 500 miljoen.

Green Goods Texel  
Samen met een aantal lokale partners op Texel wil Gasunie een demonstratie-installatie bouwen om de haalbaarheid aan te tonen van een biobased keten van circulaire landbouw. Hierbij worden uit in wisselteelt geteeld gras en overige in de regio aanwezige biomassastromen hoogwaardige eiwitten gewonnen. De restproducten worden vergist tot groen gas. In 2018 zijn voor de vergister op Texel vergunningen aangevraagd en verleend. De investering bedraagt zo’n € 7 miljoen. 

Cluster Waterstof

Gasunie wil de marktontwikkeling van waterstof bespoedigen. Als onafhankelijk netbeheerder en verbinder kunnen wij waterstof van verschillende aanbieders aansluiten en transporteren naar de grote industriële clusters in Nederland. In 2030 kan dit netwerk – zoveel mogelijk gebruikmakend van onze bestaande infrastructuur – een capaciteit hebben van circa 10-15 GW. Gasunie ontwikkelt hiervoor verschillende projecten met partners in de industrieclusters Eemshaven, Noordzeekanaal, Rotterdam, Zeeland en Limburg.

HyStock 
Samen met EnergyStock en andere partners wordt onder de naam HyStock gewerkt aan het converteren, opslaan en transporteren van groene waterstof. Eind 2018 is de bouw van de waterstofinstallatie afgerond. Daarmee is conversiecapaciteit voor het omzetten van duurzaam opgewekte elektriciteit in  groene waterstof beschikbaar voor de markt. Als schone brandstof voor mobiliteit en als grondstof en energiedrager voor de industrie. Een zonnepark wekt groene energie op, die deels wordt omgezet in waterstof. Het zonnepark is naar verwachting begin 2019 gereed.  
HyStock is een concrete stap om waterstof te ontwikkelen als een centrale schakel in een duurzaam energiesysteem. Voor dit project is samen met partners Europese subsidie verkregen (zogenoemde TSO 2020 call). Met de oplevering van HyStock heeft Gasunie aan haar deel van de TSO2020-verplichtingen voldaan. 

Magnumcentrale 
Vattenfall, Equinor en Gasunie hebben een consortium gevormd om te kijken naar de grootschalige productie en afname van CO2-neutrale waterstof in de Eemsdelta-regio. Ze willen hiermee een waterstof-waardeketen creëren die mede als basis kan dienen voor een duurzame waterstofeconomie. Binnen de samenwerking richt Equinor zich op de productie van waterstof. Dit gebeurt door Noors aardgas om te zetten in waterstof en CO2. De CO2 wordt ondergronds opgeslagen voor de Noorse kust. Gasunie doet binnen dit project onderzoek naar de mogelijkheden om waterstof naar de Magnum-gascentrale en (industriële) afnemers te transporteren en de waterstof tijdelijk op te slaan in cavernes. Vattenfall zet de waterstof in als CO2-vrije brandstof voor de Magnum-centrale voor elektriciteitsproductie. Het H2M-project kan vanaf 2024 in potentie de Nederlandse CO2-uitstoot terugdringen met 2 miljoen ton per jaar. De investering bedraagt meer dan € 500 miljoen. 

Middelgrote electrolyser  
Samen met Nouryon (voorheen AkzoNobel Specialty Chemicals) onderzoekt Gasunie de mogelijkheden voor grootschalige conversie van duurzame elektriciteit in groene waterstof op het Chemie Park Delfzijl. De waterstof zal ingezet worden voor de verdere verduurzaming van de chemische industrie, energievoorziening en voertuigen. Samen willen de partijen een installatie ontwikkelen die – met behulp van een 20 megawatt waterelektrolyse-unit – duurzaam geproduceerde elektriciteit omzet in 3 kiloton groene waterstof per jaar (30 miljoen m3). Een besluit over de bouw van de installatie wordt in 2019 verwacht. De investering bedraagt € 15 miljoen.  

North Sea Wind Power Hub 
In 2018 hebben de partners (Gasunie, TenneT (Nederland), Energinet.dk (Denemarken), TenneT (Duitsland) en het Havenbedrijf Rotterdam) studies uitgevoerd en onderzoek gedaan naar de ontwikkeling van een grootschalig, duurzaam Europees energiesysteem op de Noordzee waarin wind en waterstof centraal staan.
‘North Sea Wind Power Hub’ moet in de periode 2030 – 2050 een cruciale bijdrage leveren aan het realiseren van de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs (COP21). De voor de energietransitie benodigde hoeveelheden offshore-windenergie zijn zo groot dat er naast stroomverbindingen ook oplossingen voor waterstoftransport en -opslag moeten worden ingezet.
De toekomstige hub kan waterstof aanvoeren voor de door Gasunie beoogde waterstof backbone. Deze kan de industrieclusters in Nederland bevoorraden met duurzame energie. Zo speelt Gasunie een grote rol in de verduurzaming van energievoorziening voor industriële bedrijven en andere sectoren.

Cluster Warmte

In het nieuwe regeerakkoord wordt veel aandacht gegeven aan het verminderen en verduurzamen van de warmtevraag. Gasunie beschouwt warmtenetten als een onmisbare component in de duurzame energiemix van 2050. In de gebouwde omgeving zal de warmtebehoefte voor een belangrijk deel worden ingevuld door warmtepompen, zonneboilers en warmtenetten die gebruik maken van restwarmte. 

Warmterotonde Zuid-Holland 
De Warmterotonde is een grootschalig warmtetransportsysteem met een grote maatschappelijke relevantie vanwege de geschiktheid om op relatief korte termijn CO2-emissies te reduceren en de Groningen-productie omlaag te brengen. Gasunie heeft daarbij de ambitie uitgesproken te willen investeren in de Warmterotonde en de rol te willen vervullen van onafhankelijk netbeheerder. 

In de Warmtealliantie Zuid-Holland (bestaande uit Havenbedrijf Rotterdam, Gasunie, Provincie Zuid- Holland, Eneco en Warmtebedrijf Rotterdam) wordt sinds 2017 samengewerkt om het gebruik van collectieve warmte, als alternatief voor aardgas in de gebouwde omgeving en ten behoeve van de glastuinbouw, te ontwikkelen. Het doel van de Warmtealliantie is te komen tot een warmtetransportsysteem in Zuid-Holland, waar leveranciers non-discriminatoir toegang toe kunnen krijgen voor de levering van warmte. De investering hiervoor bedraagt meer dan € 500 miljoen. In een joint venture met Havenbedrijf Rotterdam werkt Gasunie op dit moment mee aan de ontwikkeling van een 'Leiding door het Midden' voor de levering van warmte vanuit de region Rotterdam aan de regio Den Haag.

Cluster CCUS

In het klimaatakkoord kondigen de industrie en overheid verschillende maatregelen aan om CO2-emissies te reduceren. Eén daarvan is CO2-opslag en -hergebruik. Ook in het regeerakkoord van het kabinet Rutte III heeft de Nederlandse overheid aangekondigd CO2 op te willen gaan slaan om klimaatdoelstellingen te halen. Opslag en hergebruik van CO2 noemt men ook wel CCUS (Carbon Capture, Utilization and Storage: het afvangen, hergebruiken en opslaan van CO2).   
Met haar kennis en kunde van gastransport door buisleidingen, van compressie en opslag kan Gasunie een waardevolle bijdrage leveren aan de ontwikkeling van CCUS in Nederland.

Porthos (CCUS Rotterdam) 
Vanaf 2023 wil Gasunie, samen met partners EBN en Havenbedrijf Rotterdam, de opslag van CO– afkomstig van industrie in de Haven van Rotterdam – mogelijk maken in lege gasvelden diep in de Noordzeebodem. Het project richt zich op de realisatie van een opslag- en transportsysteem waarop diverse industrieën en bedrijven kunnen aansluiten. Porthos heeft in 2018 gewerkt aan voorbereidende werkzaamheden op het gebied van engineering en de conceptselectie. De verwachte projectinvestering bedraagt de komende jaren circa € 400-500 miljoen.

Athos (CCUS Noordzeekanaal) 
Samen met EBN, Port of Amsterdam en Tata Steel onderzocht Gasunie de haalbaarheid van een CCUS-systeem in de regio Amsterdam/Noordzeekanaal. De haalbaarheidsstudie wordt begin 2019 opgeleverd.
Het project vergt naar verwachting een investering van enkele honderden miljoenen euro’s

LNG

In Noordwest-Europa wil Gasunie haar positie versterken en met efficiënte services op het gebied van gasinfrastructuur en LNG bijdragen aan het functioneren van de steeds verder integrerende Europese gasmarkt .

German LNG terminal
De joint venture 'German LNG Terminal GmbH' (GLNG) wil een LNG-terminal in Noord-Duitsland ontwikkelen. De LNG-terminal is gepland in Brunsbüttel, aan de Elbe ten noorden van Hamburg. In 2018 is een 'Open Season' gehouden waarin een aanzienlijk aantal potentiele klanten hun interesse toonden. Met energiebedrijf RWE en 1 andere partij is een overeenkomst gesloten over contractering van een belangrijk deel van de terminalcapaciteit.
De terminal kan een strategische bijdrage leveren aan de diversificatie van de Duitse energievoorziening. Duitsland is voor zijn elektriciteitsproductie bezig met de uitfasering van kernenergie en (bruin)kolen. Aardgas wordt daarbij beschouwd als een goed alternatief. Met de terminal heeft Duitsland toegang tot de wereldmarkt van aardgas in de vorm van LNG
Uitgaande van voldoende interesse van de markt en  beschikbaarheid van de noodzakelijke vergunningen wordt de finale investeringsbeslissing eind 2019 verwacht. De bouw is voorzien in de periode 2020-2022 waarna de terminal eind 2022 operationeel zal worden.

Data

Gasunie ontwikkelt in samenwerking met partners datadiensten ter bevordering van de energietransitie. Gasunie heeft dit jaar Vergroenjegas.nl gelanceerd: een onafhankelijke handelsplaats voor groengas certificaten. Daarnaast is handelsnaam NetAnders gelanceerd die assisteert bij het zichtbaar maken van de verwachte en near-realtime duurzame-energie vraag en aanbod op het Nederlandse energiesysteem. In 2018 is samen met TenneT, de SER, NBNL en de Hanze Hogeschool een vernieuwde versie gelanceerd van Energieopwek.nl met informatie over twaalf duurzame energiebronnen.

Omvang en fasering van projecten

De omvang en fasering van de in dit jaarverslag beschreven business development projecten wordt getoond in de onderstaande tabel. De indicatieve omvang van de investering is voor het gehele project en is in de tabel in vijf klassen verdeeld: € 1-10 miljoen, € 10-50 miljoen, € 50-250 miljoen, € 250-500 miljoen en meer dan € 500 miljoen. De investering voor Gasunie is meestal een deel daarvan aangezien in de regel deze projecten door een samenwerkingsverband van partners wordt uitgevoerd. De fasering heeft betrekking op het jaar dat project gereed is en de operationele periode begint. 

Omvang en fasering 2019  2020/2021  2022/2023  2024/2026  na 2026 
           
Pijler II: Europees verbindend                
- German LNG terminal        € 250-500 mln       
           
Pijler III: Energie in transitie                
 - SKW        € 250-500 mln       
 - Green Goods Texel  € 1-10 mln             
- HyStock  € 1-10 mln             
 - H2M           > € 500 mln    
 - 20 MW electrolyser     € 10-50 mln          
 - North Sea Wind Power Hub              > € 500 mln 
 - Warmterotonde Zuid-Holland        € 50-250 mln    > € 500 mln 
 - Porthos (CCUS Rotterdam)        € 250-500 mln       
 - Athos (CCUS Noordzeekanaal)           € 250-500 mln    

Bijdrage aan de Sustainable Development Goals

Vanuit onze materiële thema’s Energietransitie en Business Development dragen wij bij aan de Sustainable Development Goals.

Wij dragen bij aan SDG: Wij dragen bij aan subdoelstelling
  • 9.1 Ontwikkelen van kwalitatieve, betrouwbare, duurzame en veerkrachtige infrastructuur, met inbegrip van regionale en grensoverschrijdende infrastructuur, ter ondersteuning van de economische ontwikkeling en het menselijk welzijn, met klemtoon op een betaalbare en billijke toegang voor iedereen.
Onze Activiteiten Resultaten
  • Initiëren van de ontwikkeling van duurzaam opgewekt gas en warmtenetten
  • Deelname  ontwikkelingsprojecten
  • Ontwikkelen infrastructuur conform vragen en eisen van de klanten en publiek belang (bouw stikstoffabriek)
  • Deelname in diverse projecten: Hystock, warmtenetten, Gasunie Waterstof Services, LNG terminal in Duitsland, ontwikkeling gasrotonde
  • Samenwerking met TenneT
  • Nederlandse infra behoort tot de top van de wereld