Nadere toelichting op de geconsolideerde winst- en verliesrekening

21. Netto omzet

Met ingang van boekjaar 2018 past de vennootschap IFRS 15 'Inkomsten uit contracten met  klanten' toe. Voor een beschrijving van de implementatie en toepassing van deze richtlijn verwijzen wij naar de paragrafen 'Uitgangspunten voor de grondslagen' en 'Grondslagen van waardering en resultaatbepaling'.

Onderverdeling van netto omzet

De netto omzet van Gasunie wordt onderverdeeld in twee categorieën. De eerste betreft de omzet gereguleerde transport- en aanverwante diensten, waarbij de inkomsten elke 5 jaar door de toezichthouder in Nederland en Duitsland wordt vastgesteld. Het tweede betreft de niet-gereguleerde diensten, waarbij de inkomsten worden bepaald door tarieven en volumes die in de markt tot stand komen.

De omzet gereguleerde diensten betreffen de segmenten Gasunie Transport Services en Gasunie Deutschland. De overige diensten betreffen het segment Participations. Inter-segment diensten zijn geëlimineerd en apart gepresenteerd om aansluiting met segmentinformatie te behouden. Hiervoor verwijzen wij naar de toelichting onder noot 29.

In onderstaande tabel is de opbrengst van beide categorieën weergegeven:

In miljoenen euro's 2018 2017
Omzetcategorie    
Omzetgereguleerde diensten 1152,1 1 153,1
overige diensten 133,8 122,5
Inter-segment ‑38,6 ‑34,4
     
Segmententotaal 1 247,3 1 241,2

Contractverplichtingen

Ultimo 2018 bedroegen de contractverplichtingen van Gasunie 50,3 miljoen. Deze verplichtingen hangen samen met vooruitbetaalde bedragen door klanten voor nog te leveren transport- en opslagdiensten. In onderstaande tabel is het verloop van deze contractverplichting weergegeven:

In miljoenen euro’s 2018 2017
     
Stand per 1 januari 50,9 52,3
     
Verantwoord via omzet ‑2,5 ‑3,3
Oprenting verplichting 1,9 1,9
     
Stand per 31 december 50,3 50,9

Van de contractverplichting had ultimo 2018 € 3,8 miljoen een looptijd korter dan een jaar (ultimo 2017: € 3,8 miljoen). Het restant van de verplichtingen heeft een looptijd van meer dan 5 jaar.

22. Personeelskosten

In miljoenen euro's 2018 2017
     
Salarissen 237,4 159,1
Sociale lasten 17,8 17,3
Pensioenkosten 32,1 29,7
     
Totaal personeelskosten 287,3 206,1

In de salariskosten zijn begrepen de kosten voor de reorganisatievoorziening ter hoogte van € 43,3 miljoen en de kosten voor de afkoop van personeelsregelingen ter hoogte van € 39,3 miljoen.

De ‘pensioenkosten’ van de toegezegde bijdrageregelingen bedragen € 24,0 miljoen (2017: € 25,0 miljoen).

Bezoldiging van bestuurders en commissarissen

I. Bestuurder(s) van de vennootschap

In € Salaris Variabele beloning Beloning Vast + variabel Beloning betaalbaar op termijn Sociale lasten Overige emolumenten Totaal
               
2018              
Raad van Bestuur              
               
J.J. Fennema, voorzitter  310 291   31 029   341 320   72 843   9 492   22 939   446 594 
I.M. Oudejans  286 333   28 633   314 966   67 356   9 492   21 398   413 212 
U. Vermeulen  248 223   24 822   273 045   58 629   9 492   12 566   353 732 
B.J. Hoevers  225 281   22 528   247 809   53 376   9 492   2 991   313 668 
               
Totaal  1 070 128   107 012   1 177 140   252 204   37 968   59 894   1 527 206 

Bovengenoemde variabele beloningen zijn gebaseerd op het bereiken van de afgesproken doelstellingen gedurende het verslagjaar. Zij bestaan uit collectieve Gasunie-doelstellingen en uit lange termijn strategische doelstellingen, zoals verwoord in het hoofdstuk Remuneratiebeleid Raad van Bestuur. De collectieve Gasunie-doelstellingen hebben betrekking op te behalen financiële- en operationele resultaten over 2018.

Per 1 juli 2013 is de pensioenovereenkomst van de medewerkers van N.V. Nederlandse Gasunie gewijzigd. Deze pensioentoezegging houdt in dat de vennootschap zich verplicht heeft tot het betalen van een vaste, vooraf vastgestelde premie. Deze premie is gebaseerd op een voorwaardelijk middelloonsysteem. Deze pensioenovereenkomst is per 1 juli 2013 ook van toepassing op de leden van de Raad van Bestuur.

In € Salaris Variabele beloning Beloning Vast + variabel Beloning betaalbaar op termijn Sociale lasten Overige emolumenten Totaal
               
2017              
Raad van Bestuur              
               
J.J. Fennema, voorzitter  303 018   42 423   345 441   64 288   9 059   22 404   441 192 
I.M. Oudejans  279 621   39 147   318 768   59 492   9 059   20 900   408 219 
A.J. Krist 1)  60 601   10 017   70 618   12 966   2 265   8 179   94 028 
U. Vermeulen  242 405   33 937   276 342   51 863   9 059   16 426   353 690 
B.J. Hoevers 2)  66 667   9 333   76 000   14 390   3 020   1 550   94 960 
               
Totaal  952 312   134 857   1 087 169   202 999   32 462   69 459   1 392 089 

1) Afgetreden per 1 april 2017, 2) Aangetreden per 1 september 2017

II. Commissarissen van de vennootschap
De bezoldiging van de leden van de Raad van Commissarissen (RvC) wordt mede bepaald door hun bijdrage in de verschillende commissies: Audit Commissie (AC) en Belonings- & selectie/benoemingscommissie (BBC). Hiernaast is in de bezoldiging de afgedragen premie in het kader van de Zorgverzekeringswet (ZVW) opgenomen.

In € RvC AC BBC Premie ZVW Bezoldiging
           
2018          
R. de Jong RA, voorzitter  31 652   3 957   2 116     37 725 
Drs. D.J. van den Berg  23 216     2 116   1 748   27 080 
Mr. M.M. Jonk  21 104     2 116     23 220 
Drs. M.J. Poots-Bijl RC  21 104   5 276     1 820   28 200 
Dr. W.J.A.H. Schoeber  21 104   5 276       26 380 
Ir. A.S. Visser 1)  10 552   2 638       13 190 
Ir. J.P.H.J. Vermeire 2)  6 669   1 667       8 336 
           
Totaal  135 401   18 814   6 348   3 568   164 131 

1) Aangetreden per 1 juli 2018, 2) Afgetreden per 24 april 2018

In € RvC AC BBC Premie ZVW Bezoldiging
2017          
R. de Jong RA, voorzitter 30 908   2 064   32 972
Drs. D.J. van den Berg 22 668   2 064 1 645 26 377
Mr. M.M. Jonk 20 608   2 064   22 672
Drs. M.J. Poots-Bijl RC 20 608 5 152   1 713 27 473
Dr. W.J.A.H. Schoeber 20 608 5 152   1 713 27 473
Ir. J.P.H.J. Vermeire 20 608 5 152   1 713 27 473
           
Totaal 136 008 15 456 6 192 6 784 164 440

23. Overige bedrijfslasten

In € miljoenen 2018 2017
     
Kosten uitbesteed werk en andere externe kosten 201,3 218,4
Kosten van netwerkbeheer 131,8 110,2
Overige bedrijfslasten 48,6 45,6
     
Totaal overige bedrijfslasten 381,7 374,2

De toevoegingen en de vrijval in de voorziening voor opruimingskosten en saneringen van € 1,0 miljoen (2017: € 1,1 miljoen) en de toevoegingen in de voorziening voor incourante voorraden van € 3,1 miljoen (2017: € 2,7 miljoen) zijn onder de ‘overige bedrijfslasten’ opgenomen.

24. Financieringsbaten

In miljoenen euro's 2018 2017
     
Rentebaten 2,9 7,8
Resultaten op vreemde valuta 0,2 0,1
     
Totaal financieringsbaten 3,1 7,9

De rentebaten hebben betrekking op uitgezette gelden en vorderingen.

25. Financieringslasten

In miljoenen euro's 2018 2017
     
Rentelasten 75,5 84,5
Resultaten op vreemde valuta - 0,5
Overige financieringslasten 1,4 2,3
     
Totaal financieringslasten 76,9 87,3

De rentelasten van de financiële verplichtingen gewaardeerd op geamortiseerde kostprijs bedragen € 75,5 miljoen (2017: € 82,3 miljoen). De rentebaten met betrekking tot kortlopende financieringen bedragen € 1,3 miljoen (2017: € 1,0 miljoen voordelig). Van de rentelasten is in 2018 in totaal € 3,8 miljoen geactiveerd (2017: € 3,1 miljoen) rekening houdend met een gewogen gemiddelde rentevoet van 2,4 % (2017: 2,6%).

26. Belastingen

De belastinglast over het resultaat in de geconsolideerde winst- en verliesrekening bestaat uit de volgende componenten:

In miljoenen euro's 2018 2017
     
Verschuldigde vennootschapsbelasting over het boekjaar ‑3,7 56,8
Verschuldigde vennootschapsbelasting over voorgaande jaren 0,2 ‑7,9
Mutatie in uitgestelde belastingen ‑3,3 ‑7,4
     
Totale belastinglast ‑6,8 41,5

De mutatie in de uitgestelde belastingen hangt samen met de wijziging in het tarief voor de Nederlandse vennootschapsbelasting vanaf 2020.

De aansluiting tussen het effectieve belastingtarief en het toepasselijke belastingtarief voor de geconsolideerde jaarrekening is als volgt:

In procenten 2018 2017
     
Winst-en-verliesrekening    
Toepasselijk belastingtarief Nederland 25,0 25,0
Effect van belastingtarieven in andere landen ‑0,1 ‑1,9
Aanpassingen uit voorgaande jaren 0,2 ‑5,1
Effect tariefswijziging op de uitgestelde belastingen ‑23,4 0,5
Effect innovatiebox ‑0,7 ‑1,1
Overige verschillen ‑3,1 ‑3,6
     
Effectief tarief ‑2,1 13,8
     
Uitgestelde belastingen    
Toepasselijk tarief (voor volgende boekjaren) 25,0 - 20,5* 25,0
Effectief tarief (voor volgende boekjaren) 25,0 - 20,5* 25,0

* Vanaf 2019 tot 2021 zal dit tarief stapsgewijs dalen van 25% naar 20,5%

De overige verschillen betreffen niet-belaste bedragen als gevolg van toepassing van de deelnemingsvrijstelling.

27. Aantal werknemers

De gemiddelde personeelsbezetting in fulltime-equivalenten bedraagt voor 2018 1.742 (2017: 1.772). De personeelsbezetting bedraagt ultimo 2018 1.722 fulltime-equivalenten (2017: 1.763).

28. Uitgekeerd en voorgesteld dividend

De Raad van Bestuur stelt voor om van de winst over 2018 € 97,2 miljoen toe te voegen aan de algemene reserve en € 228,0 miljoen aan de aandeelhouder uit te keren. Het dividend per aandeel bedraagt € 150,7 duizend.

Het dividendvoorstel is niet verwerkt in de balans per 31 december 2018 en de toelichting. De winst over 2017 bedroeg € 259,5 miljoen (onder IFRS 15 bedroeg deze € 257,2 miljoen) en hiervan is € 258,8 miljoen als dividend uitgekeerd in 2018.

29. Financiële informatie per segment

De informatie wordt gesegmenteerd naar de activiteiten van de groep. De operationele segmenten weerspiegelen de managementstructuur van de groep. De volgende segmenten worden onderscheiden: 

  • Gasunie Transport Services
    Dit segment beslaat het netbeheer in Nederland en is verantwoordelijk voor de aansturing van transport, de ontwikkeling van leidingnet en bijbehorende installaties en het bevorderen van de marktwerking. Dit segment omvat de entiteit Gasunie Transport Services B.V.
  • Gasunie Deutschland
    Dit segment beslaat het netbeheer Duitsland en is verantwoordelijk voor de aansturing van transport, de ontwikkeling van leidingnet en bijbehorende installaties en het bevorderen van de marktwerking.
  • Participations
    Dit segment richt zich op het optimaal benutten van de bestaande deelnemingen en het faciliteren van de komst van nieuwe gasstromen naar Noordwest-Europa via LNG-aanvoer en lange afstandspijpleidingen. Deelname in (inter)nationale projecten op het gebied van aardgasinfrastructuur in Nederland en Duitsland maakt hiervan eveneens deel uit. Onder dit segment vallen tevens de joint arrangements voor pijpleidingen die het Gasunie- transportnet verbinden met buitenlandse markten, zoals de BBL-leiding naar het Verenigd Koninkrijk.

De grondslagen van waardering en resultaatbepaling van de segmenten wijken niet af van de grondslagen zoals die in de geconsolideerde en vennootschappelijke jaarrekening worden gehanteerd.

De activa, verplichtingen, opbrengsten en resultaten van een segment omvatten zowel posten die rechtstreeks tot dat segment behoren als posten die redelijkerwijs aan dat segment kunnen worden toegerekend. De transactie prijzen voor leveringen tussen segmenten worden bepaald op zakelijke basis.

De gealloceerde activa bevat de materiële vaste activa, de immateriële vaste activa, de investeringen in joint ventures, de investeringen in geassocieerde deelnemingen en de overige kapitaalbelangen. De niet-gealloceerde activa bevat de uitgestelde belastingvorderingen en de vlottende activa.

In € miljoenen Activa  
  31 dec. 2018 31 dec. 2017*
Segmenten    
- Gasunie Transport Services 6 530,7 6 572,4
- Gasunie Deutschland 1 403,8 1 292,4
- Participations 1 336,3 1 334,7
     
Segmententotaal  9 270,8   9 199,5 
     
Niet-gealloceerde activa 625,4 650,2
     
Totaal geconsolideerde activa  9 896,2   9 849,7 

* Aangepast voor toepassing van IFRS 15

I. Informatie over opbrengsten en resultaat

In miljoenen euro's   Netto omzet     Segmentresultaat
  2018 2017   2018 2017*
Segmenten          
- Gasunie Transport Services  931,6  928,9   195,5 296,7
- Gasunie Deutschland 220,5 224,2   96,0 ‑20,4
- Participations 133,8 122,5   39,8 54,7
Inter-segment ‑38,6 ‑34,4      
           
Segmententotaal  1 247,3   1 241,2    331,3 331,0
           
Niet-gealloceerde financiële baten en lasten       ‑12,9 ‑32,3
           
Resultaat vóór belastingen       318,4 298,7
           
Belastingen       6,8 ‑41,5
           
Netto omzet en resultaat na belastingen over de periode  1 247,3  1 241,2   325,2 257,2

* Aangepast voor toepassing van IFRS 15

Gedurende 2018 heeft het segment Gasunie Transport Services voor € 11,4 miljoen (2017: € 7,3 miljoen), het segment Gasunie Deutschland voor € 0,3 miljoen (2017: € 0,5 miljoen) en het segment Participations voor € 26,9 miljoen (2017: € 26,5 miljoen) aan inter-segment diensten geleverd.

II. Overige segmentinformatie
De vermelde vaste activa bevat de materiële vaste activa, de immateriële vaste activa, de investeringen in joint ventures, de investeringen in geassocieerde deelnemingen en de overige kapitaalbelangen.

In miljoenen euro's Investeringen in vaste activa  
  2018 2017
Segmenten    
- Gasunie Transport Services 208,8 207,3
- Gasunie Deutschland 147,4 42,8
- Participations 22,8 8,0
     
Segmententotaal 379,0 258,1

In miljoenen euro's Afschrijvingen     Andere materiële niet-geldelijke posten dan afschrijvingen  
  2018 2017*   2018 2017
Segmenten          
- Gasunie Transport Services ‑246,4 ‑244,0   57,2 ‑9,0
- Gasunie Deutschland ‑31,9 ‑34,4   4,6 ‑112,2
- Participations ‑34,9 ‑26,0   3,3 -
           
Segmententotaal ‑313,2 ‑304,4   65,1 ‑121,2

* Aangepast voor toepassing van IFRS 15

In miljoenen euro's Investeringen in joint ventures en geassocieerde deelnemingen     Aandeel in het vermogen van joint ventures en geassocieerde deelnemingen  
  2018 2017   31 dec. 2018 31 dec. 2017
Segmenten          
- Gasunie Transport Services - -   - -
- Gasunie Deutschland - -   100,4 104,3
- Participations 2,4 2,9   98,1  86,5
           
Segmententotaal 2,4 2,9   198,5 190,8

In miljoenen euro's Acquisities in joint ventures en geassocieerde deelnemingen     Aandeel in resultaat joint ventures en geassocieerde deelnemingen  
  2018 2017   2018 2017
Segmenten          
- Gasunie Transport Services - -   - -
- Gasunie Deutschland - -   6,3 ‑18,5
- Participations - -   24,5 23,1
           
Segmententotaal - -   30,8 4,6

30. Informatie over producten en diensten

In miljoenen euro's Netto omzet van derden  
  2018 2017*
     
Gastransport  1 162,8  1 158,6
Overige activiteiten  84,5  82,6
     
Totaal  1 247,3   1 241,2 

* Aangepast voor toepassing van IFRS 15

31. Geografische informatie

Bij het bepalen van de opbrengsten van derden en de vaste activa per geografisch gebied wordt primair bepaald aan de hand van het gebied, waar de activiteiten plaatsvinden. N.V. Nederlandse Gasunie heeft activiteiten in twee geografische gebieden: in Nederland en buiten Nederland.

In miljoenen euro's Netto omzet van derden     Vaste activa  
  2018 2017*   31 dec. 2018 31 dec. 2017*
           
Nederland 982,6 980,6   7 155,2 7 184,9
Buiten Nederland 264,7 260,6   2 115,6 1 996,4
           
Totaal 1 247,3 1 241,2   9 270,8 9 181,3

* Aangepast voor toepassing van IFRS 15

De vermelde vaste activa bevat de materiële vaste activa, de immateriële vaste activa, de investeringen in joint ventures, de investeringen in geassocieerde deelnemingen en de overige kapitaalbelangen.

32. Belangrijke cliënten

De vennootschap behaalde in 2018 en 2017 ten minste 10% van haar externe opbrengsten ter zake van gastransport bij één enkele externe cliënt.

33. Verbonden partijen

De dienstverlening tussen N.V. Nederlandse Gasunie en haar verbonden partijen vindt plaats op zakelijke gronden (at arm’s length).

GasTerra B.V. is een verbonden partij, omdat de Staat der Nederlanden direct en indirect invloed van betekenis heeft. De groepsmaatschappij Gasunie Transport Services B.V. verleent gastransportdiensten aan GasTerra B.V. Deze diensten worden uitgevoerd in overeenstemming met het bepaalde in de Gaswet waarbij Gasunie Transport Services B.V. is gehouden om non-discriminatoir te handelen en conform aanvraag zaken te doen. De in rekening gebrachte tarieven zijn vastgesteld door de Nederlandse toezichthouder (ACM), welke onafhankelijk is van de Staat der Nederlanden. GasTerra B.V. kan als belangrijke cliënt worden gekwalificeerd.

De dienstverlening tussen N.V. Nederlandse Gasunie en haar joint ventures en geassocieerde deelnemingen is niet van materiële omvang.

De Raad van Bestuur kwalificeert ook als verbonden partij. Voor de bestuurdersbeloning van de bestuurders wordt verwezen naar noot 22 van de geconsolideerde jaarrekening.

34. Honoraria externe accountant

Ten laste van de rechtspersoon zijn in het boekjaar de volgende honoraria gekomen ter zake van werkzaamheden die door de accountantsorganisatie zijn uitgevoerd die belast is met het onderzoek van deze jaarrekening. In deze opgave zijn mede begrepen de overeenkomstige honoraria bij de geconsolideerde dochtermaatschappijen.

In € miljoenen Totaal PricewaterhouseCoopers     Waarvan PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.  
  2018 2017   2018 2017
           
Onderzoek van de jaarrekening 0,5 0,7   0,4 0,5
Andere controleopdrachten 0,2 0,2   0,2 0,2
Adviesdiensten op fiscaal terrein - -   - -
Andere niet-controlediensten - -   - -
           
Totaal honoraria externe accountant 0,7 0,9   0,6 0,7

Samenvatting van de door de accountant verleende diensten naast de controle van de financiële overzichten

Onze accountant, PwC NL heeft voor de periode waarop de wettelijke controle betrekking heeft, naast de controle van de statutaire jaarrekening de volgende diensten aan de vennootschap en haar gecontroleerde entiteiten geleverd:

Andere controleopdrachten vereist vanuit wet- of regelgeving  
Controle van financiële verantwoordingen ten behoeve van een toezichthouder 0,1
0,1  
Andere controleopdrachten  
Controle van subsidieverantwoordingen < 0,1
Assurance-opdracht inzake MVO-verslag 0,1
Comfort Letter < 0,1
Beoordelingsopdracht inzake een statutaire jaarrekening van een dochtermaatschappij < 0,1
0,1  
   
Totaal andere controleopdrachten 0,2
   
Adviesdiensten op fiscaal terrein  
Niet van toepassing -
-  
Andere niet-controlediensten  
Overeengekomen specifieke werkzaamheden met betrekking tot financiële informatie ten behoeve van een derde gebruiker < 0,1

Onderzoek van de jaarrekening

Het honorarium voor de statutaire jaarrekeningcontroles van dochtermaatschappijen bedraagt € 0,1 miljoen en is opgenomen in het totaal van € 0,4 miljoen.

De jaarrekening van Gasunie is opgesteld in miljoenen euro’s, indien een bedrag afgerond op nul uitkomt, is dit aangeduid met < € 0,1 miljoen.

35. Gebeurtenissen na de balansdatum

Bij uitspraak van 24 juli 2018 van het College van Beroep voor het bedrijfsleven is het Methodebesluit voor GTS vernietigd. Op 24 januari 2019 heeft de ACM een gewijzigd methodebesluit GTS 2017-2021 vastgesteld. De belangrijkste wijziging is de verlaging van de doelstelling voor de algemene productiviteitsverbetering. De wijziging van de WACC zal naar verwachting van het management beperkt impact hebben. Tegen het besluit is beroep mogelijk door belanghebbenden waaronder netbeheerders en klanten van GTS.