Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Aan: de algemene vergadering en de raad van commissarissen van N.V. Nederlandse Gasunie


Verklaring over de jaarrekening 2018

Ons oordeel
Naar ons oordeel:

  • geeft de geconsolideerde jaarrekening van N.V. Nederlandse Gasunie een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van het vermogen van de groep op 31 december 2018 en van het resultaat en de kasstromen over 2018, in overeenstemming met de International Financial Reporting Standards zoals aanvaard binnen de Europese Unie (EU-IFRS) en met Titel 9 Boek 2 van het in Nederland geldende Burgerlijk Wetboek (BW);
  • geeft de vennootschappelijke jaarrekening van N.V. Nederlandse Gasunie een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van het vermogen van de vennootschap op 31 december 2018 en van het resultaat over 2018 in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 van het in Nederland geldende Burgerlijk Wetboek (BW).

Wat we hebben gecontroleerd
Wij hebben de in dit jaarverslag opgenomen jaarrekening 2018 van N.V. Nederlandse Gasunie te Groningen (‘de vennootschap’) gecontroleerd. De jaarrekening omvat de geconsolideerde jaarrekening van N.V. Nederlandse Gasunie samen met haar dochtermaatschappijen (‘de groep’) en de vennootschappelijke   jaarrekening.

De geconsolideerde jaarrekening bestaat uit:

  • de geconsolideerde balans per 31 december 2018;
  • de volgende overzichten over 2018: de geconsolideerde winst-en-verliesrekening, het geconsolideerde overzicht van gerealiseerde en niet-gerealiseerde resultaten, het geconsolideerde mutatieoverzicht eigen vermogen en het geconsolideerde kasstroomoverzicht;
  • de toelichting met de belangrijke grondslagen voor financiële verslaggeving en overige toelichtingen.

De vennootschappelijke jaarrekening bestaat uit:

  • de vennootschappelijke balans per 31 december 2018;
  • de vennootschappelijke winst-en-verliesrekening over 2018;
  • de toelichting met de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en overige toelichtingen.

Het stelsel voor financiële verslaggeving dat is gebruikt voor het opmaken van de geconsolideerde jaarrekening is EU-IFRS en de relevante bepalingen uit Titel 9 Boek 2 BW en het stelsel dat is gebruikt voor het opmaken van de vennootschappelijke jaarrekening is Titel 9 Boek 2 BW.

De basis voor ons oordeel
Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden vallen. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de paragraaf ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’.

Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel.

Onafhankelijkheid
Wij zijn onafhankelijk van N.V. Nederlandse Gasunie zoals vereist in de Europese verordening betreffende specifieke eisen voor de wettelijke controles van financiële overzichten van organisaties van openbaar belang, de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assuranceopdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA).

Onze controleaanpak
Samenvatting en context
N.V. Nederlandse Gasunie is een Europees gasinfrastructuurbedrijf dat het transport van gas in Nederland en Duitsland verzorgt. De opbrengstenstromen uit deze activiteiten worden door de respectievelijke toezichthouders gereguleerd. Daarnaast heeft N.V. Nederlandse Gasunie niet gereguleerde activiteiten, onder andere gericht op het aanbieden van gasopslagcapaciteit aan de markt. De groep bestaat uit verschillende groepsonderdelen en daarom hebben wij de reikwijdte en aanpak van de groepscontrole overwogen zoals uiteengezet in de paragraaf ‘De reikwijdte van onze groepscontrole’. We hebben in het bijzonder aandacht besteed aan de gebieden die gerelateerd zijn aan de specifieke bedrijfsactiviteiten van de groep.

Het financiële jaar 2018 kenmerkte zich door de reorganisatievoorziening van €43,3 miljoen, de afkoop van personeelsregelingen van €39,3 miljoen en de waardevermindering handelsvordering van €16,1 miljoen. Dit had invloed op de bepaling van de materialiteit en de controleaanpak zoals beschreven in de sectie ‘Materialiteit’ en ‘De kernpunten van onze controle’.

Als onderdeel van het ontwerpen van onze controleaanpak hebben wij de materialiteit bepaald en het risico van materiële afwijkingen in de jaarrekening geïdentificeerd en ingeschat. Wij besteden bijzondere aandacht aan die gebieden waar de raad van bestuur belangrijke schattingen heeft gemaakt, bijvoorbeeld bij significante schattingen waarbij veronderstellingen over toekomstige gebeurtenissen worden gemaakt die inherent onzeker zijn. In de paragraaf ‘Oordelen en schattingen door het management’ van de jaarrekening heeft de vennootschap de schattingsposten en de belangrijkste bronnen van schattingsonzekerheid uiteengezet.

Andere aandachtsgebieden in onze controle, die niet als kernpunten zijn aangemerkt, waren de specifieke reguleringsaspecten ten aanzien van de opbrengsten, het effect van de tariefswijziging van de Nederlandse vennootschapsbelasting op de uitgestelde belastingen, de implementatie van IFRS 15 en IFRS 9, de toelichting inzake IFRS 16 en de jaarlijkse evaluatie voor eventuele waardeverminderingen en/of -vermeerderingen van vaste activa.

Wij hebben ervoor gezorgd dat de controleteams, zowel op groepsniveau als op het niveau van de groepsonderdelen, over voldoende specialistische kennis en expertise beschikten die nodig zijn voor de controle van een internationaal gasinfrastructuurbedrijf. Wij hebben daarom specialisten op het gebied van IT en vennootschapsbelasting in ons team opgenomen.

De hoofdlijnen van onze controleaanpak waren als volgt:


Materialiteit

  • Materialiteit: €20,8 miljoen, gebaseerd op 5% van het resultaat voor belastingen genormaliseerd voor de kosten inzake de reorganisatie- voorziening en de afkoop van personeelsregelingen en de waarde- vermindering handelsvordering.

Reikwijdte van de controle

  • We hebben controlewerkzaamheden van de significante Nederlandse onderdelen uitgevoerd op één locatie en gebruikgemaakt van een buitenlandse accountant voor de controlewerkzaamheden bij Gasunie Deutschland.
  • Dekking controlewerkzaamheden: 96% van de geconsolideerde opbrengsten, 96% van het geconsolideerde balanstotaal en 85% van het geconsolideerde resultaat voor belastingen.

Kernpunten

  • Reorganisatievoorziening en de afkoop van personeelsregelingen.
  • Waardevermindering handelsvordering van €16,1 miljoen.

Materialiteit
De reikwijdte van onze controle wordt beïnvloed door het toepassen van materialiteit. Het begrip ‘materieel’ wordt toegelicht in de paragraaf ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’.

Wij bepalen, op basis van ons professionele oordeel, kwantitatieve grenzen voor materialiteit waaronder de materialiteit voor de jaarrekening als geheel, zoals uiteengezet in onderstaande tabel. Deze grenzen, evenals de kwalitatieve overwegingen daarbij, helpen ons om de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden voor de individuele posten en toelichtingen in de jaarrekening te bepalen en om het effect van onderkende afwijkingen, zowel individueel als gezamenlijk, op de jaarrekening als geheel en op ons oordeel, te evalueren.

Materialiteit voor de groep €20,8 miljoen (2017: €22 miljoen).
Hoe is de materialiteit bepaald Wij bepalen de materialiteit op basis van ons professionele oordeel. Als basis voor deze oordeelsvorming gebruikten we 5% van het resultaat voor belastingen genormaliseerd voor de kosten van de reorganisatievoorziening en de afkoop van personeelsregelingen en de waardevermindering handelsvordering.
De overwegingen voor de gekozen benchmark We gebruikten  het genormaliseerde resultaat  voor belastingen  als  de primaire benchmark, op basis van onze analyse van de gemeenschappelijke informatiebehoeften van gebruikers van de jaarrekening. Op basis daarvan zijn wij van mening dat het genormaliseerde resultaat voor belastingen een belangrijk kengetal is voor de financiële prestaties van de vennootschap.
Het genormaliseerde resultaat betreft het resultaat voor belasting exclusief de reorganisatievoorziening (zie toelichting 16 van de geconsolideerde jaarrekening), de afkoop van personeelsregelingen (zie punt 18 en 22 van de geconsolideerde jaarrekening) en de waardevermindering handelsvordering van €16,1 miljoen (zie punt 9 van de geconsolideerde jaarrekening).
Materialiteit voor groepsonderdelen Aan elk groepsonderdeel, binnen de reikwijdte van onze controle, is, op basis van onze oordeelsvorming, een materialiteit toegerekend die lager ligt dan de materialiteit voor de groep als geheel. De materialiteit die we hebben toe- gerekend aan de groepsonderdelen lag tussen €3,1 miljoen en €20,8 miljoen.

Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen materieel zijn.

Wij zijn met de raad van commissarissen overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven €1 miljoen (2017: €1 miljoen) met resultaatsimpact en boven €5 miljoen voor een reclassificatie binnen de balans aan hen rapporteren evenals kleinere afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn.

De reikwijdte van onze groepscontrole
N.V. Nederlandse Gasunie staat aan het hoofd van een groep van entiteiten. De financiële informatie van deze groep is opgenomen in de geconsolideerde jaarrekening van N.V. Nederlandse Gasunie.

Wij hebben de reikwijdte van onze controle zodanig bepaald dat we voldoende controlewerkzaamheden verrichten om in staat te zijn een oordeel te geven over de jaarrekening als geheel. Daarbij hebben wij, onder meer, in aanmerking genomen de managementstructuur van de groep, de aard van de activiteiten van de groepsonderdelen, de bedrijfsprocessen en interne beheersingsmaatregelen en de bedrijfstak waarin de vennootschap opereert. Op grond hiervan hebben wij de aard en omvang van de werkzaamheden bepaald op het niveau van de groepsonderdelen die noodzakelijk waren om door het groepsteam en door de accountants van groepsonderdelen te worden uitgevoerd.

De groepscontrole heeft zich voornamelijk gericht op de significante onderdelen N.V. Nederlandse Gasunie, Gasunie Transport Services B.V., (geconsolideerd) Gasunie Deutschland GmbH & Co KG (hierna: Gasunie Deutschland) en EnergyStock B.V. Bij deze vier groepsonderdelen zijn controles van de volledige financiële informatie uitgevoerd omdat deze groepsonderdelen individueel een significante financiële omvang hebben.

Daarnaast zijn voor een additioneel groepsonderdeel specifieke controlewerkzaamheden verricht op individuele posten om voldoende dekking te verkrijgen voor de controle van individuele posten van de geconsolideerde jaarrekening.

In totaal hebben wij met het uitvoeren van deze werkzaamheden de volgende dekking over onderstaande jaarrekeningposten verkregen:

Opbrengsten 96%
Balanstotaal 96%
Resultaat voor belastingen 85%

De groepsonderdelen die niet onder de reikwijdte van de controle vallen vertegenwoordigen geen van alle meer dan 4% van de geconsolideerde opbrengsten of het geconsolideerde balanstotaal. Op de financiële informatie van deze resterende groepsonderdelen hebben we op groepsniveau, onder meer, cijferanalyses uitgevoerd om onze inschatting, dat deze onderdelen geen significante risico’s op materiële fouten bevatten, te bevestigen.

Bij de groepsonderdelen N.V. Nederlandse Gasunie, Gasunie Transport Services B.V. en EnergyStock B.V. hebben wij zelf controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij hebben gebruikgemaakt van andere accountants bij de controle van Gasunie Deutschland.

Waar controlewerkzaamheden zijn uitgevoerd door accountants van groepsonderdelen, hebben wij de mate waarin onze betrokkenheid noodzakelijk was bepaald om in staat te zijn een conclusie te trekken of voldoende en geschikte controle-informatie betreffende deze onderdelen is verkregen als basis voor ons oordeel bij de geconsolideerde jaarrekening als geheel.

Wij hebben de accountant van Gasunie Deutschland instructies gestuurd. Wij hebben, als groeps- accountant, periodiek overleg gehad met de accountant van Gasunie Deutschland, waarbij gesproken is over de risico’s, de controleaanpak, de voortgang van de controle en, op basis van de van de accountant van Gasunie Deutschland ontvangen rapportages, de bevindingen en conclusies.
Wij hebben dit uitgebreid met het uitvoeren van dossierreviews om de kwaliteit van de uitgevoerde werkzaamheden te evalueren. Met het management en de accountant van Gasunie Deutschland is afsluitend gesproken over de financiële resultaten, de gehanteerde (belangrijke) schattingen en de bevindingen uit de controle.

Het groepsteam heeft de consolidatie van de groep, de toelichtingen in de jaarrekening en een aantal complexe aspecten gecontroleerd. Dit betreffen de opgestelde analyse(s) ten aanzien van eventuele waardeverminderingen en -vermeerderingen, de implementatie van IFRS 15 en IFRS 9 alsmede de toelichting voor IFRS 16.

Door bovengenoemde werkzaamheden bij (groeps)onderdelen, gecombineerd met aanvullende werkzaamheden op groepsniveau, zijn wij in staat geweest om voldoende en geschikte controle- informatie met betrekking tot de financiële informatie van de groep te verkrijgen als basis voor ons oordeel over de jaarrekening.

Onze focus op fraude
Onze doelstellingen
In het kader van de controle van de jaarrekening maken wij een inschatting van het risico op fraude en spelen hierop in. Binnen dit kader en onder verwijzing naar de secties over de verantwoordelijkheden in deze controleverklaring, zijn onze doelstellingen in relatie tot fraude als volgt:

  • het identificeren en inschatten van de risico’s op een afwijking van materieel belang in de jaarrekening die het gevolg is van fraude;
  • het verkrijgen van voldoende en geschikte controle-informatie over de ingeschatte risico’s op een afwijking van materieel belang die het gevolg is van fraude door middel van het opzetten en implementeren van geschikte manieren om op die risico’s in te spelen; en
  • het op passende wijze inspelen op fraude of vermoede fraude die tijdens de controle is geïdentificeerd.

Echter, omdat fraude gepaard kan gaan met geraffineerde en zorgvuldig opgezette plannen om de fraude te verhullen, zoals valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen en samenspanning, is het mogelijk dat onze controle een geval van materiële fraude niet detecteert.

Onze risico-inschattingswerkzaamheden
We verkregen inzicht in N.V. Nederlandse Gasunie en haar omgeving, met inbegrip van de interne beheersingsmaatregelen. We hebben de raad van bestuur, leden van het management van haar dochterondernemingen, de interne auditfunctie en de raad van commissarissen om inlichtingen gevraagd. Vervolgens hebben we andere externe en interne informatie in ons onderzoek betrokken. Als onderdeel van onze frauderisico-inschattingswerkzaamheden evalueerden wij frauderisicofactoren met betrekking tot verslaggevingsfraude, oneigenlijke toe-eigening van activa en omkoping en corruptie. Frauderisicofactoren zijn gebeurtenissen of omstandigheden die wijzen op een stimulans of druk om fraude te plegen of die een gelegenheid scheppen om te frauderen of het rechtvaardigen van frauduleuze handelingen. Wij hebben, de frauderisicofactoren geëvalueerd met als doel te overwegen of deze factoren duiden op een risico op een afwijking van materieel belang die het gevolg is van fraude.

Bij al onze controles besteden wij aandacht aan het risico van het doorbreken van de interne beheersingsmaatregelen door het management waaronder het evalueren van risico’s op mogelijke afwijkingen als gevolg van fraude uit hoofde van vooringenomenheid van de raad van bestuur.

Onze werkzaamheden gericht op het frauderisico
We evalueerden de opzet en de implementatie, en waar van belang geacht, testten de interne beheersingsmaatregelen gericht op het mitigeren van frauderisico’s. In aanvulling daarop verrichtten we werkzaamheden waaronder het testen van journaalposten en het evalueren van schattingen op vooringenomenheid.

In het bijzonder voerden we de volgende specifieke testwerkzaamheden uit: evaluatie van belangrijke schattingen door en oordeelsvorming van N.V. Nederlandse Gasunie (waaronder begrepen de retrospectieve analyse van de uitkomsten van belangrijke schattingen in het voorgaande jaar) en data-analyse op journaalposten met een hoger risico. Indien uit onze data-analyse onverwachte journaalposten bleken of andere risico’s werden geïdentificeerd, voerden we aanvullende controle- werkzaamheden uit op elk geïdentificeerd risico. Deze werkzaamheden omvatten onder andere het testen van transacties met de onderliggende brondocumenten. We bouwden een element van onvoorspelbaarheid in onze controle in.

Wij overwogen de uitkomsten van onze andere controlewerkzaamheden en evalueerden of bevindingen of afwijkingen een aanwijzing vormden voor fraude. Als een dergelijke afwijking bestaat, herevalueren wij de gevolgen voor onze frauderisico-inschatting en de daaruit volgende impact op onze controleaanpak.

Geïdentificeerde fraude
Gedurende onze controle hebben wij kennis gekregen van een vermoeden van oplichting, waaraan wij opvolging hebben gegeven met inzet van onze forensische experts. Wij verwijzen naar het kernpunt ‘Waardevermindering handelsvordering van €16,1 miljoen’.

De kernpunten van onze controle
In de kernpunten van onze controle beschrijven wij zaken die naar ons professionele oordeel het meest belangrijk waren tijdens de controle van de jaarrekening. Wij hebben de raad van commissarissen op de hoogte gebracht van de kernpunten. De kernpunten vormen geen volledige weergave van alle risico’s en punten die wij tijdens onze controle hebben geïdentificeerd en hebben besproken.
Wij hebben in deze paragraaf de kernpunten beschreven met daarbij een samenvatting van de op deze punten door ons uitgevoerde werkzaamheden.

Wij hebben onze controlewerkzaamheden met betrekking tot deze kernpunten bepaald in het kader van de jaarrekeningcontrole als geheel. Onze bevindingen en observaties ten aanzien van individuele kernpunten moeten in dat kader worden bezien en niet als afzonderlijke oordelen over deze kernpunten of over specifieke elementen van de jaarrekening.

Voorgaand jaar was de waardering van het gereguleerde gastransportnetwerk in Duitsland een kernpunt nadat hier in 2017 een bijzondere waardevermindering op is verantwoord gegeven de wijzigingen in het Duitse regulatorische kader. Voor 2018 zijn er geen significante aanpassingen in het regulatorische kader en derhalve is dit geen kernpunt meer.

Kernpunten

Onze controlewerkzaamheden en observaties

Reorganisatievoorziening en afkoop van personeelsregelingen
Zie punt 16 en 18 van de nadere toelichting op de geconsolideerde balans en punt 22 van de nadere toelichting op de geconsolideerde winst-en-verliesrekening

De raad van bestuur heeft in 2018 besloten om de Nederlandse Gasunie-organisatie te reorganiseren via een (vrijwillige) vertrekregeling. Deze regeling is door de raad van bestuur geclassificeerd als een reorganisatievoorziening. In IAS 37 zijn specifieke voorwaarden genoemd om een regeling als reorganisatievoorziening aan te merken.

De voorziening bedraagt €43,3 miljoen en bestaat onder andere uit de kosten voor de afkoop van de arbeidscontracten en overige kosten die samenhangen met de uitstroom van de medewerkers.

Daarnaast is besloten tot de afkoop van een aantal personeelsregelingen in 2018. In december 2018 is hiervoor €10,3 miljoen reeds uitbetaald en per 31 december 2018 is een kortlopende verplichting verantwoord van €28,0 miljoen. Tevens is een bestaande verplichting verhoogd met € 1 miljoen. De totale last over 2018 komt hiermee uit op €39,3 miljoen.

Gegeven het materiële belang van de kosten voor de reorganisatievoorziening en de afkoop van personeels- regelingen hebben wij dit onderwerp als kernpunt in de controle aangemerkt.

Onze controlewerkzaamheden omvatten een beoordeling of de voorgestelde opname van de reorganisatievoorziening door de onderneming in overeenstemming was met de vereisten opgenomen in EU-IFRS.

We hebben vastgesteld dat er een reorganisatieplan is en dat dit plan voldoet aan de vereisten om de regeling te classificeren als een reorganisatievoorziening zoals uiteengezet in IAS 37.

Voor de reorganisatievoorziening per 31 december 2018 omvatten onze controlewerkzaamheden onder meer:

  • Een deelwaarneming op kosten voor afkoop van arbeidscontracten die zijn gebaseerd op de vaststellingsovereenkomsten. Door ons is getoetst dat de kosten opgenomen in de reorganisatie- voorziening herleidbaar zijn tot de onderliggende overeenkomsten.
  • Het toetsen van de parameters die door de raad van bestuur zijn gebruikt voor de ingeschatte afkoopkosten voor arbeidscontracten.
  • Vaststellen van de rekenkundige juistheid van de gehanteerde modellen.

Uit onze controlewerkzaamheden zijn geen materiële bevindingen gebleken met betrekking tot de reorganisatievoorziening.

Voor de afkoop van personeelsregelingen omvatten onze controlewerkzaamheden onder meer:

  • Een deelwaarneming op de individuele afkopen waarbij door ons is getoetst dat de individuele afkoop conform de afkoopregeling is bepaald en tevens dat medewerkers zich hebben verbonden aan de regeling via een onderliggende overeen- komst.
  • Getoetst middels deelwaarneming dat de verantwoorde kosten 2018 overeenkomen met de uitbetaling in december 2018 op basis van de salarisadministratie.
  • Vastgesteld middels deelwaarneming dat de verplichting per 31 december 2018 is uitbetaald in januari 2019 op basis van de salarisadministratie.

Uit onze controlewerkzaamheden zijn geen materiële bevindingen gebleken met betrekking tot de afkoop van een aantal personeelsregelingen.

Waardevermindering handelsvordering van €16,1 miljoen Zie punt 9 van de nadere toelichting op de geconsolideerde balans

Landelijk gastransporteur Gasunie Transport Services B.V., dochtermaatschappij van N.V. Nederlandse Gasunie, heeft vastgesteld dat een shipper eind 2018 mogelijk misleidend heeft gehandeld bij het verhandelen van gas in het GTS-gastransportsysteem en de financiële afwikkeling hiervan.

GTS heeft aangifte gedaan van oplichting bij de Nederlandse politie. Ook is de licentie van deze shipper onmiddellijk door GTS ingetrokken. De precieze toedracht wordt momenteel onderzocht en door GTS zijn maatregelen genomen om herhaling te voorkomen.

Als gevolg van het gedrag van de desbetreffende shipper heeft GTS kosten moeten maken voor het inkopen van gas om de balans in het gastransportsysteem te herstellen.

De toegerekende gasonbalanskosten van €16,2 miljoen zijn ook in rekening gebracht bij de shipper.

Gegeven de onzekerheid of deze handelsvordering inbaar is, is deze afgewaardeerd voor €16,1 miljoen.

Gegeven de mogelijke misleiding die ten grondslag ligt aan deze waardevermindering hebben wij dit onderwerp als kernpunt in de controle aangemerkt.

In samenwerking met onze forensische experts omvatten onze controlewerkzaamheden onder meer:

  • Vastgesteld dat de toegerekende gasonbalans- kosten €16,2 miljoen bedragen aan de hand van onderliggende documentatie en in rekening zijn gebracht bij de shipper aan de hand van de verkoopfactuur.
  • Vastgesteld via een deelwaarneming dat de overige handelsvorderingen voortkomend uit gasonbalans zijn betaald door de shippers.
  • Kennisgenomen van de maatregelen die zijn genomen door GTS om herhaling te voorkomen en vastgesteld dat deze maatregelen in opzet passend zijn.
  • De onderzoeksscope van het lopende toedrachts- onderzoek uitgevoerd door ingehuurde forensische experts beoordeeld en vastgesteld dat deze scope volstaat in het kader van onze werkzaamheden.
  • De voorlopige resultaten van het toedrachtsonder- zoek zijn door ons beoordeeld en besproken met het onderzoeksteam inclusief door GTS ingehuurde forensische experts.

Uit onze controlewerkzaamheden zijn geen materiële bevindingen gebleken. Tevens zijn er geen indicaties gebleken van betrokkenheid van medewerkers van Gasunie en hebben wij vastgesteld dat zich geen andere vergelijkbare casussen hebben voorgedaan.

 

Verklaring over de in het jaarverslag opgenomen andere informatie

Naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij, omvat het jaarverslag andere informatie, die bestaat uit:

  • de kernresultaten;
  • het bericht van de raad van bestuur;
  • de hoofdstukken ‘Over ons’, ‘Onze rol in de markt, ‘Ons risicoprofiel’, ‘Onze resultaten’, ‘Governance’, ‘Onze omgeving’, ‘Bestuursverklaring’ en de ‘Bijlagen’;
  • de overige gegevens.

Op grond van onderstaande werkzaamheden zijn wij van mening dat de andere informatie:

  • met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat;
  • alle informatie bevat die op grond van Titel 9 Boek 2 BW is vereist.

Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen bevat.

Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in Titel 9 Boek 2 BW en de Nederlandse Standaard 720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.

De raad van bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van de andere informatie, waaronder het verslag en de overige gegevens in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 BW.

Verklaring betreffende overige door wet- en regelgeving gestelde vereisten

Onze benoeming
Wij zijn, op basis van voordracht door de raad van commissarissen, in 2014 door de algemene vergadering benoemd als externe accountant van N.V. Nederlandse Gasunie met ingang van het boekjaar 2015. Wij zijn nu vier jaar accountant van de vennootschap.

Geen verboden diensten
Wij hebben, naar ons beste weten en overtuiging, geen verboden diensten, als bedoeld in artikel 5, lid 1 van de Europese verordening betreffende specifieke eisen voor de wettelijke controles van financiële overzichten van organisaties van openbaar belang, geleverd.

Geleverde diensten
De diensten die wij, in aanvulling op de controle van de jaarrekening, hebben geleverd aan de vennootschap en haar dochtermaatschappijen, in de periode waarop onze wettelijke controle betrekking heeft, zijn toegelicht in punt 34 van de toelichting van de geconsolideerde jaarrekening.

Verantwoordelijkheden met betrekking tot de jaarrekening en de accountantscontrole

Verantwoordelijkheden van de raad van bestuur en de raad van commissarissen voor de jaarrekening
De raad van bestuur is verantwoordelijk voor:

  • het opmaken en het getrouw weergeven van de jaarrekening in overeenstemming met EU-IFRS en met Titel 9 Boek 2 BW; en voor
  • een zodanige interne beheersing die de raad van bestuur noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten of fraude.

Bij het opmaken van de jaarrekening moet de raad van bestuur afwegen of de vennootschap in staat is om haar werkzaamheden in continuïteit voort te zetten. Op grond van genoemde verslaggevings- stelsels moet de raad van bestuur de jaarrekening opmaken op basis van de continuïteits- veronderstelling, tenzij de raad van bestuur het voornemen heeft om de vennootschap te liquideren of de bedrijfsactiviteiten te beëindigen of als beëindiging het enige realistische alternatief is. De raad van bestuur moet gebeurtenissen en omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de vennootschap haar bedrijfsactiviteiten kan voortzetten, toelichten in de jaarrekening.

De raad van commissarissen is verantwoordelijk voor het uitoefenen van toezicht op het proces van financiële verslaggeving van de vennootschap.

Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening
Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat wij daarmee voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel.

Ons controleoordeel beoogt een redelijke mate van zekerheid te geven dat de jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat. Een redelijke mate van zekerheid is een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle afwijkingen ontdekken.

Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel.

Een meer gedetailleerde beschrijving van onze verantwoordelijkheden is opgenomen in de bijlage bij onze controleverklaring.

Groningen, 28 februari 2019
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.

Origineel getekend door drs. W.A. Schouten RA

 

Bijlage bij onze controleverklaring over de jaarrekening 2018 van N.V. Nederlandse Gasunie

In aanvulling op wat is vermeld in onze controleverklaring hebben wij in deze bijlage onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening nader uiteengezet en toegelicht wat een controle inhoudt.

De verantwoordelijkheden van de accountant voor de controle van de jaarrekening
Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en hebben waar relevant professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controle- standaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Onze doelstelling is om een redelijke mate van zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening vrij van materiële afwijkingen als gevolg van fouten of fraude is. Onze controle bestond onder andere uit:

  • Het identificeren en inschatten van de risico’s dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fouten of fraude, het in reactie op deze risico’s bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en het verkrijgen van controle-informatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing.
  • Het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als doel controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden. Deze werkzaam- heden hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de interne beheersing van de vennootschap.
  • Het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door de raad van bestuur en de toelichtingen die daarover in de jaarrekening staan.
  • Het vaststellen dat de door de raad van bestuur gehanteerde continuïteitsveronderstelling aanvaardbaar is. Ook op basis van de verkregen controle-informatie vaststellen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de vennootschap haar bedrijfsactiviteiten in continuïteit kan voortzetten. Als wij concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang bestaat, zijn wij verplicht om aandacht in onze controle- verklaring te vestigen op de relevante gerelateerde toelichtingen in de jaarrekening. Als de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze verklaring aanpassen. Onze conclusies zijn gebaseerd op de controle-informatie die verkregen is tot de datum van onze controleverklaring. Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er echter toe leiden dat een onderneming haar continuïteit niet langer kan handhaven.
  • Het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening en de daarin opgenomen toelichtingen en het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende transacties en gebeurtenissen.

Gegeven onze eindverantwoordelijkheid voor het oordeel zijn wij verantwoordelijk voor de aansturing van, het toezicht op en de uitvoering van de groepscontrole. In dit kader hebben wij de aard en omvang van de uit te voeren werkzaamheden voor de groepsonderdelen bepaald om te waarborgen dat we voldoende controlewerkzaamheden verrichten om in staat te zijn een oordeel te geven over de jaarrekening als geheel.

Bepalend hierbij zijn de geografische structuur van de groep, de omvang en/of het risicoprofiel van de groepsonderdelen of de activiteiten, de bedrijfsprocessen en interne beheersingsmaatregelen en de bedrijfstak waarin de vennootschap opereert. Op grond hiervan hebben wij de groepsonderdelen geselecteerd waarbij een controle of beoordeling van de financiële informatie of specifieke posten noodzakelijk was.

Wij communiceren met de raad van commissarissen onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de controle en over de significante bevindingen die uit onze controle naar voren zijn gekomen, waaronder eventuele significante tekortkomingen in de interne beheersing. In dit kader geven wij ook een verklaring aan de auditcommissie op grond van artikel 11 van de Europese verordening betreffende specifieke eisen voor de wettelijke controles van financiële overzichten van organisaties van openbaar belang. De in die aanvullende verklaring verstrekte informatie is consistent met ons oordeel in deze controleverklaring.

Wij bevestigen aan de raad van commissarissen dat wij de relevante ethische voorschriften over onafhankelijkheid hebben nageleefd. Wij communiceren ook met hen over alle relaties en andere zaken die redelijkerwijs onze onafhankelijkheid kunnen beïnvloeden en over de daarmee verband houdende maatregelen om onze onafhankelijkheid te waarborgen.

Wij bepalen de kernpunten van onze controle van de jaarrekening vanuit alle zaken die wij met de raad van commissarissen hebben besproken. Wij beschrijven deze zaken in onze controleverklaring, tenzij dit is verboden door wet- of regelgeving of in buitengewoon zeldzame omstandigheden wanneer het niet vermelden in het belang is van het maatschappelijk verkeer.